Кыргызстандын өкмөтү мугалимдердин материалдык абалын жакшыртуу үчүн кадамдар жасап жатат, бул өлкөнүн билим берүү системасын өнүктүрүү үчүн маанилүү кадам. Педагогдордун статусу коңшу Казакстандын ийгиликтүү тажрыйбасынын фонуна карата өзгөчө актуалдуу болуп жатат.
Тарыхый жактан алганда, Россия жана башка ТМД өлкөлөрүндө мугалимдердин статусу төмөн деңгээлде болуп келген, жакшыртуу аракеттерине карабастан. Билим берүү жана маданияттын мааниси дайыма жогору болгон, бирок педагогдорго реалдуу колдоо жетишсиз болуп калган. Муну менен катар, Казакстанда оң динамика байкалууда: студенттер педагогикалык адистиктерди активдүү тандап жатышат, бул кесиптин социалдык статусунун жогорулашы менен байланыштуу.
Казакстан мугалимдердин статусу боюнча реформаларды Кыргызстандан мурда баштаган, бул комплексдүү жана системалуу моделди түзүүгө мүмкүнчүлүк берди. 2019-жылдын аягында «Педагогдун статусу жөнүндө» мыйзамдын кабыл алынышы маанилүү кадам болуп калды, бул жаңы билим берүү системасынын негизин түздү, ал 2026-жылга чейин ишке ашырылат деп пландалууда.
Казакстан мугалимдердин айлык акыларын гана эмес, квалификацияга жараша кошумча төлөмдөрдү да киргизди. Бул улуттук квалификациялык тестирлөөнү ийгиликтүү өткөндүгү үчүн (айлык акыдан 30дан 50% чейин) маанилүү кошумча төлөмдөрдү, ошондой эле жогорку билимдүү педагогдор үчүн кошумча төлөмдөрдү камтыйт.
Маанилүү чара катары мугалимдерди алардын профессионалдык ишмердүүлүгү менен байланышкан эмес милдеттерге тартууга мыйзамдык тыюу салуу киргизилди. Бул максатсыз отчеттуулуктан коргоону жана товарларды сатып алууга мажбурлоону тыюу салууну камтыйт.
Мындан тышкары, мугалимдер социалдык жеңилдиктерге жана турак жайга жеткиликтүү болушту. Мисалы, «Диплом менен - айылга!» программасынын алкагында айылдык жерлерде иштөөгө жөнөтүлгөндөр үчүн финансылык жардамдар жана кредиттер каралган.
Казакстан мугалимдер үчүн окуу жүгүн азайтып, аларга сабактарга даярданууга жана өзүн-өзү билим алууга көбүрөөк убакыт бөлүүгө мүмкүнчүлүк берди, ошол эле учурда кирешелерин сактап калды. Бул чаралар Кыргызстан үчүн педагогдордун статусун жана эмгек шарттарын жогорулатууга болгон аракеттеринде пайдалуу үлгү болуп калат.
Саясат таануу кандидаты Ильяс Курманов
Сүрөт www