24-июнь күнү Жогорку Кенеш үч окууда «Ар кандай коргоого алынган табигый аймактар жөнүндө» мыйзамга өзгөртүүлөрдү киргизүү боюнча мыйзам долбоорун бекитти. Өзгөртүүлөрдүн негизги максаты — улуттук геопарктар тармагын түзүү үчүн укуктук базаны түзүү, бул уникалдуу геологиялык объектилерди сактоого жана туруктуу туризм аркылуу региондорду өнүктүрүүгө мүмкүндүк берет.
Депутат Камила Талиева учурдагы мыйзамдарда геопарктарды атайын коргоого алынган табигый аймактардын бир түрү катары каралып жатканын белгиледи. Бирок, анын айтымында, геопарктар менен атайын коргоого алынган аймактардын максаттары ар башка: заповедниктер биологиялык ар түрдүүлүктү коргоо үчүн катуу чектөөлөр менен белгиленсе, геопарктар геологиялык мурастарды сактоого, туристтик инфраструктураны өнүктүрүүгө, чакан бизнеске колдоо көрсөтүүгө жана жергиликтүү коомчулуктарды экономикалык ишмердүүлүккө тартууга багытталган.
Ошондуктан мыйзамдан «геологиялык парк (геопарк)» терминдери алынып салынып, жаңы түшүнүк — «геологиялык объект» киргизилет. Бул түшүнүк табигый ландшафттарды, тоо жыныстарынын ачык жерлерин, үңкүрлөрдү жана илимий, билим берүү жана эстетикалык баалуулугу бар башка түзүлүштөрдү камтыйт, алар геологиялык мурастын бир бөлүгү болуп саналат.
Мындан тышкары, геологиялык парктар атайын коргоого алынган табигый аймактардын категорияларынан чыгарылат, ал эми мамлекеттик табигый коргоо фондунун курамына геопарктардын геологиялык объекттери киргизилет.
Өзгөртүүлөр менен мыйзамдын 23² жана 23³ беренелери, геологиялык парктарды түзүү жана коргоо боюнча, жокко чыгарылат. Бул геопарктарды түзүүнүн максаттары, алардын түзүлүшү жана эл аралык статусу боюнча нормаларды, ошондой эле бул аймактардын коргоо режимине жана зонирлөөсүнө коюлган талаптарды алып салууну камтыйт.
Депутат геопарктарды жөнгө салуу өзүнчө атайын мыйзам менен жүргүзүлөрүн баса белгиледи, бул атайын коргоого алынган аймактар үчүн катуу коргоо режимин сактоого жана геопарктарды регионалдык прогресстин инструменти катары өнүктүрүү үчүн көбүрөөк ийкемдүү шарттарды түзүүгө мүмкүндүк берет.
Негиздеме-кабарда Кыргызстанда маанилүү геологиялык ресурстар, анын ичинде каньондор, үңкүрлөр жана палеонтологиялык табылгалар бар экени, учурда алар тиешелүү коргоо статусуна ээ эместиги көрсөтүлгөн. Мында «Мадыген» геопаркы иштеп жатат, бирок өзүнчө мыйзамдын жоктугу анын өнүгүшүн, эл аралык таанылышын жана финансылык колдоо алуу мүмкүнчүлүгүн чектейт.
Мыйзам долбоорунун демилгечилери Жогорку Кеңештин спикери Марлен Маматалиев жана депутат Камила Талиева болуп саналат.