Бишкекте өткөн республикалык илимий-практикалык конференцияда лингвисттер кыргыз алфавитине өзгөртүүлөрдү киргизүү, анын ичинде айрым тамгаларды алып салуу боюнча сунуштарды беришти. «Кыргыз орфографиясынын эрежелери: азыркы абалы жана жакшыртуу маселелери» аталышындагы иш-чара 25-июнда Улуттук илимдер академиясынын базасында өттү.
Конференцияга КРнын мамлекеттик катчысы Арслан Койчиев катышып, мамлекеттик тилдин өнүгүшүнүн улуттук биримдикти бекемдөө жана билим берүүнүн сапатын жогорулатуу үчүн маанилүүлүгүн белгиледи. НАН КР академиги Сыртбай Мусаев заманбап талаптарды эске алган жаңы орфография эрежелеринин долбоорун сунуштады.
Мусаев учурдагы жазуу эрежелери 86 жылдан бери жаңыланбаганын баса белгиледи. Ал сапаттуу орфографияны түзүү үчүн заманбап алфавиттин да керек экенин айтты. Анын айтымында, 1939-жылдан бери кыргыз тилинде орусчага өтүү күчөгөн, бул анын өнүгүшүнө терс таасир эткен. Укумуштуу латиницага өтүү мүмкүнчүлүгүн да козгоду.
«Укумуштуу катары, биз жазууну жакшыртуу үчүн бул маселелерди талкуулап жатабыз, кириллицадан баш тартпай. Эгер эртең биздин мамлекет латиницага өтүүнү чечсе, биз ага даяр болобуз. Башка түрк тилдүү элдер Ишеналы Арабаев жана Касым Тыныстанов тарабынан түзүлгөн 28 тамганы үлгү катары алып, биздин алфавитти колдонушууда», - деп кошумчалады Мусаев.
Өкмөттүн Таржима борборунун директору Тамара Абылкасымова учурдагы нормалар менен сунушталган өзгөртүүлөрдүн салыштырма анализин жүргүзүп, жаңы орфографиялык эрежелердин долбоорун сунуштады. Реформа инициаторлору кыргыз тилинде «э, ц, щ, ъ, ь, ю, ё, я» тамгаларынан четтөө сунушун беришти, чет элдик келип чыккан сөздөрдөн тышкары.
Бирок конференцияда бул маселе боюнча бирдиктүү пикирге жетүү мүмкүн болбой, катышуучулар ар кандай аргументтерди билдиришти. Натыйжада кыргыз тилин реформалоо жана сунушталган өзгөртүүлөрдү талкуулоону улантуу чечими кабыл алынды.
Сүрөт www