Атайын нааразычылыгын билдиргендер, аты-жөндөрүндө тамгалар бар адамдар
Кыргызстанда мамлекеттик тил боюнча Улуттук комиссиянын эксперттик тобу тарабынан демилгеленип жаткан жаңы орфография реформасы активдүү талкууланууда. Талап кылынган долбоор кыргызча сөздөрдүн жазылышын олуттуу өзгөртүшү мүмкүн. Негизги талаштуу маселе, «э» тамгасын салттуу сөздөрдөн алып салуу чечими болуп калды, аны «е» менен алмаштыруу. Эгер реформа кабыл алынса, «эне» (эне) сөзү «ене» деп жазылса, «эгемен» (өз алдынчалык) болсо «егемен» болуп калат.
Реформанын максаты орфографияны жөнөкөйлөтүү, деп түшүндүрүшөт анын авторлору, алардын арасында Кыргызстандын Улуттук илимдер академиясынын жетекчи окумуштуулары бар. Алар учурдагы эрежелер 1940-жылдан бери жаңыланбаганын жана тилде көптөгөн исключениялар топтолгонун, бул кыйынчылыктарды жаратып жатканын белгилешет. Филологдор «бир үн — бир тамга» принципин карманат, анткени «э» жана «е» бир фонеманы билдирет, алардын дублирленишин жоюу пландалууда. Мындан тышкары, реформа келечекте латиницага өтүүнү жеңилдетиши мүмкүн, эгер мындай муктаждык пайда болсо.
Салттуу сөздөрдөн алып салынуучу тамгаларга йоттолгон «ё, ю, я» (мисалы, «боёк» сөзү «бойок» деп жазылат) жана «ц, щ, ъ, ь» тамгалары да кирет. Бирок бул тамгалар чет элдик заемдер үчүн алфавитте калат, мисалы, «мэр», «алоэ» же «экран» сыяктуу.
Ошол эле учурда, социалдык тармактардын колдонуучулары өздөрүнүн тынчсыздануусун билдирип жатышат. Көпчүлүк жазуунун өзгөрүшү алардын аттарына таасир этет деп коркушат, аларды таанымсыз кылат.
«Менин атым азыр Йелмира же Йелмирбек болуп окулат бекен?» — деп сурашат комментаторлор. Лингвисттер коомчулукту тынчтандырууга аракет кылышып, айтылышы мурдагыдай калат, болгону жазылышы өзгөрөт деп ишендиришет. Бирок бул маселе боюнча азырынча макулдашуу жок, долбоор дагы талкууланат.
Сүрөт www